تبلیغات
مجله دینی_فرهنگی افغانستان - خطرات نامرئی وابستگی فرهنگی
مجله دینی_فرهنگی افغانستان
"واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا"


بدون تردید می توان گفت: هرچه بشریت به سمت عقلانیت و بلوغ فکری سوق داده می شود، اهمیت فرهنگ نیز، برجسته تر و ملموس تر می گردد. اهمیت فرهنگ، در مغرب زمین، زمانی بر ملا و آشکار می شود  که فیلسوفانی چون کانت و رالز، با نگاه متمایز و غایت مدارانه به انسان نگریستند. انسانی که پیش از آن، به عنوان ابزار و وسیله، مورد توجه بود، با آمدن کانت، از این حالت انزوا و محجوریت، بیرون آمد. بعد از آن، به جای اینکه در حاشیه صحنه اجتماعی باشد، در متن صحنه قرار گرفت. همین نگاه انسانی به انسان، موجب شد که، فرهنگ این انسان نیز، بیش از هر زمان دیگر، مورد توجه مضاعف دانشمندان و مخصوصا فیلسوفان فلسفه سیاسی، قرار بگیرد.

به نظر می رسد، بدون ارائه تعریفی از فرهنگ، پرداختن به «خطرات نامرئی‌ی وابستگی فرهنگی»، از لحاظ منطقی و نوشتاری، شیوه درست و مطلوبی نباشد؛ لذا نگارنده این سطور، پیش از آن که به خطرات وابستگی فرهنگی بپردازد، به ارائه تعریفی از فرهنگ، خواهد پرداخت.

گرچه تعریف های مختلفی از فرهنگ ارائه شده است؛ اما بهترین تعریف به نظر صاحب این قلم این است که...

فرهنگ، «به مجموعه آداب و رسومی گفته می شود که سال های متمادی در بین یک جامعه‌ی وجود داشته است»، همین حضور طولانی مدت این آداب و رسوم، در حیات اجتماعی انسان و عجین شدن آن دو، باعث می شود که فرهنگ، جزء مقومات هویتی‌ی ملتی و یا جامعه‌ی قرار بگیرد؛ بنابراین، زمانی که از تهاجم فرهنگی سخن گفته می شود و یا از تضعیف فرهنگ جامعه ای، سخن به میان می آید، به این معنی است که آداب و رسوم پذیرفته شده این جامعه، مورد تهاجم فرهنگ جامعه دیگر قرار گرفته است.

دو خصیصه مهم و اصلی فرهنگ، ضمن اینکه به اهمیت اجتماعی آن افزوده، موجب متمایز شدن آن، از سایر پدیده های اجتماعی نیز، شده است. یکی از خصیصه های مهم فرهنگ، تغییرات آهسته و نا مرئی آن است و دیگری، گسترده بودن دامنه شمول آن. بر اساس خصیصه اول، تغییرات فرهنگی، در یک فضای نامرئی و در طول زمان اتفاق می افتد، به گونه ای که افراد عادی توان فهم و مشاهده این تغییرات را ندارند، تنها زمانی به آن پی می برند که فرهنگ مهمان، جایگزین فرهنگ میزبان شده باشد. گسترده بودن دامنه شمول فرهنگ، به این معنی است که، هرگونه تغییر و تحول در فرهنگ، ناگزیر، دگرگونی در سایر ابعاد زندگی اجتماعی را نیز، در پی خواهد داشت؛ یعنی اگر فرهنگ جامعه ای دچار از تحول و دگردیسی شود، نهاد اقتصادی و سیاسی آن جامعه نیز، دچاد همان تحول خواهد شد.

با توجه به این دو خصیصه فرهنگ، به نظر می رسد که اگر نهاد های فرهنگی و سیاسی افغانستان، در شرایط کنونی، چاره و راهکاری، برای محافظت از فرهنگ این کشور، نیندیشد، در آینده نه چندان دور، شاهد یک تحول بزرگ در فرهنگ جامعه افغانستان خواهیم بود؛ زیرا شرایط حاکم در افغانستان، به گونه ای است که امکان باز تولید فرهنگی در این کشور، به آسانی امکان پذیر نمی باشد. همین جایگزین شدن فرهنگ بیگانه به جای فرهنگ مردم افغانستان، به همان اندازه که وابستگی فرهنگی ایجاد می کند، وابستگی اقتصادی و سیاسی را نیز، به دنبال خواهد داشت.


ندای افغانستان




برچسب ها: خطرات نامرئی وابستگی فرهنگی، خطرات وابستگی فرهنگی، وابستگی فرهنگی،
نوشته شده در تاریخ جمعه 16 تیر 1391 توسط عبدالله