تبلیغات
مجله دینی_فرهنگی افغانستان - آمریکا در افغانستان؛ تمدید حضور یا تمدید تهدیدات و مخاطرات
مجله دینی_فرهنگی افغانستان
"واعتصموا بحبل الله جمیعا و لا تفرقوا"


مقامات سفارت آمریکا و سخنگوی ریاست جمهوری افغانستان، ضمن اعلام این خبر، اظهار داشتند که هر دو کشور بر سر متحوای این سند به توافق نهایی رسیده اند و قرار است این سند قبل از کنفرانس شیکاگو (۲۰ و ۲۱ می) به امضا برسد. همچنین مسئله واگذاری و ایجاد پایگاه‌های نظامی آمریکا در افغانستان در این سند درج نشده و قرار است این مسئله در سند دفاعی جداگانه میان دو کشور در سال‌های بعد به امضا برسد. این سند باید به تایید پارلمان دو کشور برسد.

توقف عملیات شبانه و واگذاری مسئولیت زندان‌های خارجی در افغانستان از جمله موانع عمده در امضای این پیمان محسوب می‌شدند. مقامات نظامی امریکا، به منظور...
امضای این پیمان، به این خواست دولت افغانستان تن داده و با پایان بخشیدن به عملیات شبانه و واگذاری مسئولیت‌ زندان های خارجی در افغانستان به خصوص زندان”بگرام” موافقت کردند.

مقدمه

برخی از تحلیل گران این ایده را که ”حملات هفته های اخیر که به نوبه خود شدید ترین حملات در افغانستان طی ۶ ماه گذشته تلقی می شد با هدایت امریکایی ها انجام می گرفت تا واشنگتن بتواند با ناامن نشان دادن اوضاع حضور خود را در افغانستان تداوم بخشد به عبارتی نیاز افغانها به سربازان امریکایی را ایجاد کند” مردود می دانستند اما زمانی که خبر تمدید حضور امریکا در افغانستان تا سال ۲۰۲۴ روی خروجی شبکه ها و سایت های خبری قرار گرفت، مردود بودن ایده مطرح شده، مردود شد. حتی اگر امریکایی ها بر اساس تئوری توطئه به این اقدام مبادرت نورزیده باشند بی تردید می توان گفت که واشنگتن از این اوضاع آنطور که می خواست بهره برداری کرد. همچنین در یک هفته گذشته ۱۰ تن مواد منفجره در مرز پاکستان کشف شد. گفته می شود که این میزان از مواد منفجره توسط دو تبعه عربستان و چند پاکستانی که در حال انتقال آن به خاک افغانستان بودند کشف شد.

به هر حال بحث تمدید حضور امریکایی ها در افغانستان تا سال ۲۰۲۴ را می توان در سه سطح داخلی، منطقه ای و بین المللی تحلیل کرد. این اقدام در هر سطح نوعی از تداوم تهدید را تداعی می کند.

تاثیرات داخلی حضور در افغانستان تا سال ۲۰۲۴

شاید اکنون یک سوال بیشتر از دیگر مسائل ذهن افغانها، کشورهای منطقه جنوب آسیا و جامعه بین الملل را به خود مشغول ساخته است که ”امریکایی ها پس از ۱۱ سال در افغانستان چه کاری انجام دادند؟ نتایج حضور آنها چیست؟ و از این پس چه خواهند کرد؟” به عبارتی مقایسه افغانستان در سال ۲۰۰۱ با افغانستان ۲۰۱۱ چه میزان از تغییر را نشان می دهد. در سال ۲۰۰۱ که امریکایی ها با انگیزه بسیار زیاد، نیروهای پر انرژی و متحدین قابل اعتماد – در آن زمان- وارد افغانستان شدند با تمام توان خود افغانستان ۲۰۱۱ را ساختند که تشریح اوضاع نابسامان آن لازم به نظر نمی رسد. اکنون در سال ۲۰۱۲ که امریکا توان، انگیزه، قدرت مالی و متحدین آن زمان را ندارد افغانستان ۲۰۲۴ را چگونه خواهد ساخت؟ پاسخ به این سوال کاملا واضح است.

با تمدید حضور امریکا تا سال ۲۰۲۴ در سطح داخلی ( افغانستان و امریکا ) چند موضوع قابل تحلیل است. اول آنکه دغدغه های ”حامد کرزای” رییس جمهور افغانستان در چند زمینه مرتفع خواهد شد. با تصویب نهایی این قرارداد دیگر آقای کرزای نگران انتخابات آتی ریاست جمهوری نخواهد بود زیرا از دیدگاه وی حضور نیروهای خارجی تامین کننده امنیت دور دیگری از انتخابات خواهد بود. گفته می شود که کرزای با همین دلیل خواستار برگزاری زود هنگام انتخابات ریاست جمهوری در سال ۲۰۱۳ شده بود. با بروز حملات انتحاری شدید در کابل کرزای معتقد بود که ضعف نیروهای افغان در بخش های اطلاعاتی سبب بروز این وقایع شده لذا نارضایتی خود را از وضعیت نیروهای افغان به صراحت اعلام کرد. همچنین وی توانسته است با فراهم کردن زمینه های این قرارداد خود را بیش از پیش به امریکایی ها نزدیک سازد. به عبارتی وی می تواند درباره شکل گیری ائتلاف ها علیه خود کمتر نگران باشد. در گذشته یکی از نگرانی های اصلی کرزای دور زدن کابینه توسط امریکایی ها برای مذاکره با طالبان بود. نگرانی دیگری که برای کرزای برطرف شده مباحث مالی است. وی خواستار تعهد کتبی و نه شفاهی امریکایی ها برای تخصیص مبلغی مشخص بطور سالانه به افغانستان شده بود.

بی تردید افغانستان شاهد اعتراض گروههایی خواهد بود که نسبت به حضور خارجی ها واکنش نشان می دهند. سوزاندن قرآن، کشتار غیر نظامیان، بی حرمتی به اجساد قربانیان و ده ها و صدها مورد دیگر انگیزه های ضد امریکایی در افغانستان را تحریک می کند. بطوری که دیگر نیاز به یافتن دلایل واهی دیگر همانند تحریک افغانها به تظاهرات علیه امریکا از جانب ایران نیست. این قرارداد هر چند توانسته بخشی از فتوای علما در تحریم حضور دایمی نیروهای خارجی در افغانستان – به عنوان مانع – را مرتفع سازد اما تجربه نشان می دهد که علمای افغان نسبت به این موضوع هشیارانه تر از گذشته عمل خواهند کرد. بر اساس تجربه، تاکنون از سوی امریکا تمدیدهای کوتاه مدت برای حضور در افغانستان دنبال می شد و تمدید این زمان طولانی خود به تجربه ای برای تمدید دوباره حضور امریکا در افغانستان فراتر از سال ۲۰۲۴ تبدیل شده است. لذا بر اساس تجربه، علمای افغانستان به عنوان راس پیکان های دینی، در جهت گیری های خود مقابله با چنین طرح هایی را در دستور کار قرار خواهند داد.

موضوع دیگر در عرصه داخلی افغانستان، بحث تاثیر تداوم حضور امریکایی ها بر مذاکرات صلح است. ممکن است این موضوع طیفی از نتایج متفاوت داشته باشد اما راس دو طیف نتایج عبارتست از: ۱- ممکن است طالبان فعالیت های خود در افغانستان را تشدید کند. طالبان به دنبال خروج نیروهای خارجی از افغانستان به عنوان یکی از پیش شرط های اساسی این گروه است. گفته می شود اخیرا طالبان برای تقویت بنیه مالی خود بصورت نیمه پنهان درخواست کمک مالی کرده است. این درخواست در کشورهایی که بیشتر جمعیت آن مسلمان اهل سنت هستند مطرح می باشد. تقویت توان مالی با توجه به فراهم شدن زمینه بهتر برای مبارزه در فصل بهار و گذراندن یک دوره از استراحت زمستانی، تقویت کننده رویکرد اول است. ۲- رویکرد دوم معتقد به تضعیف فعالیت های طالبان است. طالبان مذاکره و دستیابی به بخشی از قدرت در افغانستان از طریق مذاکره را آسان تر و کم هزینه تر از جنگ تا سال ۲۰۲۴ می داند. طالبان تا کنون به دنبال خرید زمان برای خروج خارجی ها از افغانستان بود اما اکنون هزینه خرید زمان ۱۲ ساله بسیار زیاد است.

با تداوم حضور نیروهای امریکایی تا سال ۲۰۲۴، در مورد سیاست های آتی افغانستان می توان گفت که یک ابزار فشار بسیار قوی خلق شده است. این ابزار می تواند در جهت دهی به سیاست های داخلی و خارجی کابل موثر باشد زیرا حمایت و یا عدم حمایت نیروهای خارجی به ضامنی برای سیاست های کابل تبدیل خواهد شد. از این موضوع می توان دخالت آتی امریکا در امور داخلی افغانستان را استنباط کرد. بنابراین تمدید حضور امریکا در افغانستان به معنای تمدید تهدید علیه استقلال کابل در سیاست داخلی و خارجی است. در این رابطه روز یکشنبه سوم اردیبهشت (۲۲ آوریل) هیئت کنگره آمریکا در کابل، در نشستی با جبهه ملی افغانستان به رهبری ”احمد ضیاء مسعود” خواستار ایجاد اصلاحات در ساختار سیاسی دولت افغانستان شدند. در اعلامیه پایانی این نشست تصریح شده است که هیئت آمریکایی و جبهه ملی افغانستان از هر نوع رایزنی و تلاش برای ایجاد اصلاحات مناسب در ساختار نظام سیاسی افغانستان حمایت می‌کند. این موضوع سبب اعتراض افغانها شد تا جایی که ”جانان موسی زی” سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان اعلام کرد: ”افغانستان توانایی حل مشکلات خود را دارد و به اتباع خارجی اجازه نمی‌دهد که درباره ساختار نظام سیاسی این کشور اظهار نظر کنند.”

سطح داخلی دیگر جامعه امریکا است. اکنون از هر ۱۰ امریکایی ۶ نفر با جنگ افغانستان مخالف و خواستار خروج نیروهای واشنگتن از افغانستان هستند. حضور نیروهای امریکایی برابر خواهد بود با افزایش کشته های امریکا در جنگ افغانستان، موضوعی که بشدت سبب اعتراض مردم امریکا خواهد شد. با افزایش دامنه بحران اقتصادی، امریکایی ها می خواستند با خارج کردن نیروهای خود از افغانستان پس انداز مالی داشته باشند اما اکنون نه تنها این پس انداز انجام نمی شود بلکه حمایت ها از دولتی که به این اقدام مبادرت ورزیده کاهش می یابد و این موضوع بی تردید در انتخابات آتی ریاست جمهوری امریکا تاثیرگذار خواهد بود. تاکنون آسیب های یکجانبه گرایی امریکا در حمله به کشورهای دیگر با تلاش برای یافتن متحد جبران شده و اما اکنون با توجه به درخواست برخی از کشورهای ناتو جهت تسریع خروج از افغانستان می توان گفت که آسیب ها و اشتباهات دوران یکجانبه نگری دوباره در حال تکرار شدن است. بنابراین تمدید حضور امریکا در افغانستان برابر با تمدید اعتراضات به سیاست های جنگ طلبانه و تمدید بحران مالی در جامعه امریکا خواهد بود.

تاثیرات منطقه ای حضور امریکا در افغانستان تا سال ۲۰۲۴

با تداوم حضور امریکا در افغانستان تا سال ۲۰۲۴ می توان گفت که نظام امنیت بومی و دسته جمعی منطقه آسیای جنوبی و مناطق همجوار آن به عنوان یکی از سازوکارهای کارامد در تامین امنیت خدشه دار خواهد شد. زیرا نیروی مداخله گر نظامی که توان خود را در یک کشور متمرکز کرده می تواند امکان شکل گیری هر گونه نظام امنیتی بومی را از حالت تعادل خارج کند. یعنی نیروی خارجی می تواند از طریق ائتلاف با یک کشور توازن قدرت در منطقه را برهم زند و رویه های جدیدی برای اوضاع جدید ایجاد کند.

حضور امریکا تا سال ۲۰۲۴ می تواند دو ائتلاف قدیمی را تقویت کند: ائتلاف کشورهای حامی و مخالف حضور امریکا در افغانستان. از ابتد هند و اخیرا روسیه ائتلاف کشورهای حامی حضور امریکا در افغانستان را تشکیل می دهند. هر دو کشور نگران آسیب هایی هستند که خروج امریکا از افغانستان می تواند دامن گیرشان شود. هند خود را از اقدامات پاکستان در افغانستان به دلیل کسب برتری استراتژیک مصون نمی داند. روسیه نیز خروج امریکا از یک افغانستان آشوب زده را برابر با ناامنی در آسیای مرکزی به خصوص در منطقه چچن می داند. این جهت گیری در اظهارات اخیر ”سرگئی لاوروف” وزیر امور خارجه مسکو بارز است. البته جهت گیری های مسکو در جهت منافع ملی و بسیار کوتاه مدت است یعنی ایجاد یک افغانستان تقریبا امن می تواند موضع مسکو را تغییر دهد.

ایران، پاکستان و چین ائتلاف مخالفان تداوم حضور امریکا در افغانستان را تشکیل می دهند. چین حضور امریکا در افغانستان را یک تهدید نظامی برای خود می داند لذا به افزایش هزینه های نظامی خود مبادرت ورزیده است. با تمدید حضور امریکا در افغانستان، تهدیدات نظامی علیه چین نیز تمدید و در ادامه نیاز پکن به افزایش هزینه نظامی تمدید خواهد شد. همچنین افغانستان به تهدیدی برای استان ”سین کیانگ” و تجدید اعتراضات در این منطقه تبدیل شده است. گفته می شود که ارتباطی تنگاتنگ بین معترضان سین کیانگ و گروههای افراط در افغانستان وجود دارد که در دوره های خاص فعال می شود.

تمدید حضور امریکا در افغانستان به معنای تمدید دو امر متضاد است. یکی تمدید نیاز امریکا به پاکستان برای استفاده از ژئوپلتیک و نفوذ اسلام آباد، و دیگری تمدید ادامه تهدیدات واشنگتن علیه اسلام آباد و ادامه اتهامات علیه این کشور جهت رفع اتهامات و اشتباهات امریکا در افغانستان. البته اسلام آباد تلاش می کند از این حضور به بهترین نحو استفاده کند. تلاش پارلمان و دولت پاکستان جهت بازگشایی مرزهای این کشور برای انتقال تجهزات مورد نیاز ناتو در افغانستان در برابر کسب منافع مالی و کاهش فشارهای همه جانبه سیاسی نمونه بارز اقدامات بالانس کننده (متعادل کننده) پاکستان است. اما مهمترین کشور ناراضی که بیشتر قابل تامل است جمهوری اسلامی ایران است . برای ایران ادامه حضور امریکا در افغانستان مساوی با ادامه فعالیت های جاسوسی امریکا علیه ایران و تداوم همسایگی با دشمن ۳۰ ساله خواهد بود. نمونه بارز این امر هواپیمای جاسوسی امریکا است که در سال گذشته با تلاش قابل تحسین نیروهای ایران از کنترل نیروهای امریکا خارج و به غنیمت جنگی ایران تبدیل شد موضوعی که اوباما را مجبور به تقاضای تحویل این هواپیما کرد. گاهی اشتباه محاسباتی امریکا در برخورد با ایران آنها و به خصوص رژیم صهیونیستی را مجبور به اظهارتی همانند جنگ علیه ایران می کند. این امر که دیگر برای ایران به ”تار تبلیغات عنکبوتی” تبدیل شده است هر از چند گاهی دوباره تکرار می شود و با شدت از سوی سران جمهوری اسلامی ایران پاسخ داده می شود. می توان گفت که تمدید حضور نیروهای امریکایی در افغانستان می تواند به پشتوانه ای برای اقدامات تبلیغاتی امریکا و رژیم صهیونیستی تبدیل گردد. البته افغانها بارها اعلام کرده اند که اجازه استفاده نظامی از خاک خود را به دیگر کشورها نخواهند داد. به هر حال تداوم حضور امریکا تا ۲۰۲۴ در افغانستان به معنای تداوم تهدید امنیت دسته جمعی و تهدید مناسبات امنیتی دوجانبه در منطقه آسیای جنوبی و مناطق همجوار آن خواهد بود.

*** تاثیرات بین المللی حضور در افغانستان تا سال ۲۰۲۴

دستور کار نشست اخیر نمایندگان ناتو در بروکسل بررسی دو موضوع تعیین زمان خروج از افغانستان و مباحث مالی این کشور پس از ۲۰۱۴ بود. هر چند امریکا در این نشست حضور فعال داشت اما اقدام اخیر این کشور در تمدید حضور خود در افغانستان بیانگر بی اعتنایی به نتایج نشست ناتو است . به عبارتی امریکا همگام با دیگر کشورها حرکت می کند اما همواره اهداف مورد نظر خود را نیز بدون توجه به دیگر بازیگران و متحدین دنبال می کند. این امر آرمان یکجانبه گرایی امریکا را به اثبات می رساند.

بی تردید حضور نیروهای خارجی به بهبود اوضاع افغانستان منجر نخواهد شد و اگر قرار بود تغییری ایجاد شود طی ۱۱ سال گذشته می بایست صورت می گرفت . با توجه به اوضاع جاری می توان گفت که در سال ۲۰۲۴ امریکا مدل دیگری از شکست در ویتنام را به جامعه بین المللی نشان خواهد داد. تمایل بسیاری از اعضای ناتو برای خروج از افغانستان و کاهش تعهدات مالی خود به کابل، امریکا را مجبور خواهد کرد تا دستکم برای تامین هزینه های مختلف در افغانستان دست خود را به سمت کشورهایی همچون چین، ژاپن، هند و کشورهای عربی خلیج فارس دراز کند.

یکی دیگر از آثار بین المللی این موضوع افزایش حس نفرت نسبت به جنگ، سیاست های جنگ محور و نفرت از کشورهای حامی جنگ خواهد بود.


افغان نیوز




نوشته شده در تاریخ دوشنبه 11 اردیبهشت 1391 توسط عبدالله